Tradycyjnie koszty osobowe w budżecie wynoszą około 7-8% PKB. W budżecie na 2025 rok ustalono je na poziomie 10,6% PKB, co stanowi absolutny rekord.

Do 2025 roku wydatki na personel w budżecie sięgną prawie 22,8 miliarda lewów. 10 lat temu te same wydatki wynosiły 7,1 miliarda lewów, co oznacza wzrost 3,2-krotny, czyli o 15,6 miliarda lewów w ciągu dekady, według analizy ekonomistów z IME, cytowanej przez agencję „Focus Agency”.

Ponad połowa dodatkowych środków została zgromadzona w ciągu ostatnich trzech lat (+8,1 mld BGN w porównaniu z rokiem 2022). Zmiana jest widoczna również w ujęciu strukturalnym.

Tradycyjnie koszty osobowe w budżecie wynoszą około 7-8% PKB. W budżecie na 2025 rok ustalono je na 10,6% PKB, co stanowi absolutny rekord .

Głównym powodem tego nieproporcjonalnego wzrostu kosztów osobowych w tym roku są automatyczne mechanizmy kształtowania wynagrodzeń w wielu obszarach, wprowadzone przez organy ścigania na mocy decyzji parlamentarnych w 2024 r. Mechanizmy te rzeczywiście zmierzają do gwałtownego wzrostu wydatków budżetu w 2025 r. Planowane podwyżki wynagrodzeń o 40–50% w niektórych obszarach są już rzeczywistością, co widać w danych dotyczących wykonania budżetu.

Przegląd IME oparty na raportach resortów za pierwsze dwa kwartały 2025 r. potwierdza, że ​​istnieją obszary, w których wzrost wynagrodzeń sięga 30-40% w pierwszej połowie roku. Koszty osobowe w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych wynoszą 1,9 mld lewów w pierwszym półroczu i odnotowują wzrost o ponad 40% w porównaniu z pierwszym półroczem 2024 r. Koszty osobowe w Ministerstwie Obrony Narodowej (MON) sięgają 1,2 mld lewów w pierwszym półroczu i odnotowują wzrost o 35% w porównaniu z analogicznym okresem w 2024 r. Tylko te dwa resorty wydały 3,1 mld lewów na personel do połowy 2025 r.

Podobny obraz obserwujemy w innych tzw. strukturach władzy. Wzrost kosztów osobowych w Państwowej Agencji Operacji Technicznych (DATO) wynosi 41%, w Państwowej Agencji Bezpieczeństwa Narodowego (SANS) – 38%, a w Służbie Bezpieczeństwa Narodowego (NSS) – 36%. Ministerstwo Sprawiedliwości (MS) również odnotowuje wzrost kosztów osobowych o 27%, co stanowi bardzo poważną zmianę w porównaniu z drugim kwartałem, która, jeśli się utrzyma, doprowadzi również do wzrostu kosztów osobowych w MS o ponad 40%.

Należy zauważyć, że budżet na ten rok został przyjęty pod koniec marca, co oznacza, że ​​możliwe jest, że do połowy roku nie będziemy świadkami pełnego wdrożenia nowej polityki wynagrodzeń. Na przykład w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych wzrost wydatków obserwuje się w całości w drugim kwartale roku , a możliwe, że dane te obejmują również wynagrodzenia ze starą datą, co oznacza, że ​​uwzględniono nowe wynagrodzenia z początku roku.

W innych resortach sytuacja jest jednak inna. Obszary, w których nie ma automatycznych mechanizmów kształtowania wyższych wynagrodzeń, czyli nie otrzymały szczególnej (i niewytłumaczalnej) uwagi ze strony przedstawicieli społeczeństwa, borykają się ze znacznie mniejszym wzrostem wynagrodzeń. W wiodących strukturach, takich jak ministerstwa finansów, zdrowia, pracy i polityki społecznej, wzrost funduszy osobowych wynosi około 5-10% – jest to poziom normalny w kontekście realiów gospodarczych, w tym poziomu inflacji, i porównywalny np. ze wzrostem emerytur (8,6%).

Przegląd raportów za pierwsze półrocze w poszczególnych resortach potwierdza, że ​​zbyt ambitna polityka podwyższania płac w wybranych obszarach prowadzi do poważnego obciążenia budżetu – rzędu prawie 2 punktów procentowych PKB dodatkowych wydatków w porównaniu z poziomem historycznym. Jednocześnie ten nadzwyczajny impuls w sektorze publicznym wzmacnia inflację i jest przenoszony (przynajmniej poprzez mechanizm ustalania płacy minimalnej) jako dodatkowe obciążenie kosztów pracy w sektorze prywatnym.

Droga do konsolidacji fiskalnej w budżecie na przyszły rok jest obowiązkowa i nie może się to wydarzyć bez zniesienia wszelkich automatycznych reguł i ograniczenia wzrostu kosztów osobowych. Jeśli ten moment zostanie przegapiony, „ból” nieuniknionych dostosowań finansowych w latach 2027-2028 będzie znacznie dotkliwszy. Potwierdzają to w dużej mierze wnioski z misji MFW w tym kraju, a także wnioski wszystkich niezależnych ekspertów i organów (np. Rady Fiskalnej) istotnych dla stabilności budżetowej.

Źródło: https://www.vesti.bg/bulgaria/ikonomisti-seriozen-ryst-na-zaplatite-s-40-50-v-niakoi-sferi-6238812